Historia BEZ KITU

Jak rodziła się nowoczesna czeskość i dlaczego historia naszych południowych sąsiadów potoczyła się tak inaczej niż polska? Andrzej Krawczyk, historyk i były ambasador Polski w Czechach, opowiada o narodzie, który zbudował swoją tożsamość poprzez odrodzenie języka, rozwój kultury i codzienną pracę organizacyjną. Przyglądamy się skomplikowanym relacjom czesko-niemieckim oraz idei Czechosłowacji, która miała stać się demokratycznym państwem wielu narodów. Rozmawiamy o tym, skąd wzięły się czeska zamożność, silne mieszczaństwo i umiejętność samoorganizacji, a także czego Polacy i Czesi wzajemnie sobie zazdroszczą. Pytamy o granice kompromisu i cenę oporu wobec nazizmu, przywołując Monachium, okupację oraz zamach na Reinharda Heydricha. Zaglądamy również za fasadę względnego dobrobytu komunistycznej Czechosłowacji, by pokazać represje i upokorzenia, które po stłumieniu Praskiej Wiosny dotykały przeciwników władzy i ich dzieci. To rozmowa o czeskiej historii i mentalności, która pozwala spojrzeć na bliskich nam…

Jak wyglądało codzienne życie Polaków w Generalnym Gubernatorstwie? Niemiecka okupacja oznaczała terror, łapanki i pracę przymusową, ale także nieustanną walkę o żywność, opał i dach nad głową. W rozmowie przyglądamy się sposobom przetrwania: handlowi na czarnym rynku czy formom samopomocy społecznej . Pytamy również o tajne nauczanie, kulturę i granice kompromisów, do których zmuszała okupacyjna rzeczywistość. Jak radzono sobie ze strachem i niepewnością — i ile zwykłego życia można było ocalić w niezwykłych czasach?Zapraszamy na rozmowę z prof. Andrzejem Chwalbą, emerytowanym profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Czy Polska mogła zachować bezpieczeństwo między hitlerowskimi Niemcami a stalinowskim Związkiem Sowieckim? Sanacyjna polityka równowagi miała chronić niezależność państwa i zapobiec podporządkowaniu któremukolwiek z potężnych sąsiadów. W rozmowie przyglądamy się założeniom tej strategii, decyzjom Józefa Piłsudskiego i Józefa Becka oraz możliwościom polskiej dyplomacji. Czy była to rozsądna odpowiedź na trudne położenie Polski, czy polityka oparta na coraz bardziej niebezpiecznych złudzeniach? I jakie alternatywy rzeczywiście mieli wówczas polscy przywódcy?Zapraszamy na rozmowę z prof. Mariuszem Wołosem, historykiem z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz Instytutu Historii PAN w Warszawie.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Słowackie odrodzenie narodowe było odpowiedzią na madziaryzację i walką o własny język oraz kulturę. Czechosłowacja dała Słowakom szansę na rozwój, ale budziła też poczucie, że o państwie decyduje przede wszystkim Praga. W czasie wojny powstało państwo księdza Jozefa Tisy, zależne od Niemiec i współodpowiedzialne za Zagładę Żydów. Po wojnie Słowacy współtworzyli Praską Wiosnę i aksamitną rewolucję, a odmienne wizje przyszłości doprowadziły w 1993 roku do pokojowego rozstania z Czechami.Zapraszamy na rozmowę z prof. Michalem Vašečką z Bratislava Policy Institute. #historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Codzienność żołnierzy warszawskiego Kedywu to nie tylko akcje dywersyjne i walka z okupantem, lecz także troska o mieszkanie, wyżywienie i utrzymanie bliskich. Konspiracyjna służba przeplatała się z pracą zarobkową, życiem rodzinnym i relacjami z przyjaciółmi, a konieczność zachowania tajemnicy wpływała na najzwyklejsze codzienne decyzje. Jak żyli, z czego się utrzymywali i gdzie szukali chwili wytchnienia? Jak radzili sobie ze strachem przed aresztowaniem, utratą towarzyszy i odpowiedzialnością za bezpieczeństwo swoich rodzin? Zapraszamy na rozmowę z Sebastianem Pawliną, autorem książki „Praca w dywersji. Codzienność żołnierzy Kedywu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej” i pracownikiem Muzeum Historii Polski. #historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Imienna identyfikacja ukraińskich ofiar konfliktu narodowościowego to dotychczasowy rezultat projektu realizowanego w Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim we Lwowie przez zespołów ukraińskich badaczy pod kierunkiem profesora Igora Hałagidy. W przyszłości wynikiem wspomnianego projektu ma być również imienna identyfikacja polskich ofiar tego konfliktu. W rozmowie z doktorem Mariuszem Zajączkowskim istotne miejsce zajmuje kwestia kryteriów zaliczania poszczególnych osób do ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego, zwłaszcza gdy sprawcami byli Ukraińcy lub Polacy działający w formacjach paramilitarnych, policyjnych i wojskowych podporządkowanych niemieckim lub sowieckim władzom okupacyjnym. Dyskusja dotyczy m.in. przyjętej metodologii badań w odniesieniu do klasyfikacji sprawców zbrodni na cywilach, przy wspólnym uznaniu wartości imiennej identyfikacji i godnego upamiętnienia wszystkich ofiar konfliktu narodowościowego. Dotychczasowe badania pozwoliły ustalić nazwiska znacznej części osób pochodzenia ukraińskiego,…

Wielka Brytania prowadziła działania wojenne na wielu frontach – od Włoch po Daleki Wschód, gdzie cieniem na jej polityce położył się tragiczny głód w Bengalu. Równocześnie trwały przygotowania do operacji „Overlord”, a po lądowaniu w Normandii alianci musieli zmierzyć się z trudnościami w zdobyciu francuskich portów. Istotne znaczenie miały również operacje specjalne prowadzone na zapleczu frontu we Francji i Jugosławii. Sukcesy Armii Czerwonej coraz silniej wpływały na brytyjską politykę, a do ważnych wydarzeń tego okresu należały zamach na Hitlera i powstanie paryskie. W walkach o wyzwolenie Europy Zachodniej wyróżniła się 1. Dywizja Pancerna generała Stanisława Maczka – jedna z najnowocześniejszych polskich jednostek wojskowych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie…

Społeczeństwo polskie tuż po wojnie było głęboko straumatyzowane, zmęczone wieloletnią przemocą, utratą bliskich i nieustanną walką o przetrwanie. Poczucie bezpieczeństwa niemal nie istniało: ludzie żyli wśród ruin, niedostatku, przesiedleń, przestępczości i politycznej niepewności. Wojna osłabiła zaufanie do państwa, prawa, a często także do innych ludzi, sprzyjając podejrzliwości, plotkom i przekonaniu, że każdy musi przede wszystkim zadbać o siebie. Granica między tym, co legalne i nielegalne, uczciwe i nieuczciwe, uległa zatarciu, ponieważ przez lata o przeżyciu decydowały zaradność, przypadek i umiejętność omijania narzuconych reguł. Towarzyszyły temu lęk przed kolejną wojną, niepewność nowych granic oraz obawa przed represjami i utratą dopiero co zdobytego miejsca do życia. Było to społeczeństwo pragnące stabilizacji, a zarazem długo niezdolne uwolnić się od doświadczenia przemocy, chaosu i zagrożenia.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Marcinem Zarembą z Wydziału Historii…

Powstanie Warszawskie rozgrywało się w trzech odmiennych przestrzeniach: na barykadach, w piwnicach i w kanałach. Barykady były nie tylko stanowiskami walki, lecz także miejscami wspólnoty, w których początkowy entuzjazm stopniowo ustępował zmęczeniu i poczuciu zagrożenia. W zatłoczonych piwnicach cywile zmagali się z bombardowaniami, brakiem wody, żywności i fatalnymi warunkami sanitarnymi, a ich stosunek do powstańców stawał się z czasem coraz bardziej krytyczny. Kanały służyły do przenoszenia meldunków, broni i ludzi, ale stały się również przestrzenią skrajnego wyczerpania, lęku i chaosu. Szczególnie dramatyczny przebieg miała ewakuacja Mokotowa, podczas której część powstańców zabłądziła w kanałach lub wyszła na powierzchnię w miejscach opanowanych przez Niemców.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Sebastianem Pawliną , pracownikiem Muzeum Historii Polski w Warszawie.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl…

Po odejściu Chruszczowa w Kazachskiej SRR kontynuowano industrializację, rozwijając przede wszystkim górnictwo, energetykę i przemysł ciężki, a republiką przez wiele lat kierował Dinmuchamed Kunajew. W grudniu 1986 roku w Ałma-Acie doszło do protestów przeciwko narzuceniu przez Moskwę nowego przywódcy republiki, uznawanych za jeden z pierwszych buntów narodowych w schyłkowym ZSRR. Po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku prezydentem został Nursułtan Nazarbajew, który musiał zmierzyć się z głębokim kryzysem gospodarczym i rozpadem dotychczasowych więzi z republikami radzieckimi. Kazachowie początkowo nie stanowili większości mieszkańców kraju, a bardzo liczna była ludność rosyjska, dlatego władze prowadziły ostrożną politykę narodowościową, starając się zapobiec konfliktom i rozpadowi państwa. Przeniesienie stolicy z Ałmaty do Akmoły, późniejszej Astany, miało wzmocnić kontrolę nad północą kraju, natomiast w polityce zagranicznej Kazachstan balansował między Rosją, Chinami i państwami Zachodu.Zapraszamy do…

Rok 1943 był dla Wielkiej Brytanii okresem przechodzenia od obrony do coraz bardziej zdecydowanej ofensywy, której symbolem pozostawały skutki zwycięstwa pod El Alamein z końca 1942 roku. Brytyjskie lotnictwo, wspólnie z siłami amerykańskimi, rozwinęło wówczas strategiczną ofensywę bombową przeciwko Niemcom, uderzając w ośrodki przemysłowe i miasta. Przełom nastąpił także w bitwie o Atlantyk, gdzie dzięki radarowi, lotnictwu dalekiego zasięgu, lotniskowcom eskortowym, namiarowi radiowemu i rozszyfrowywaniu niemieckich depesz udało się ograniczyć skuteczność U-Bootów. W maju 1943 roku zakończyły się walki w Afryce Północnej, a latem alianci wylądowali na Sycylii, po czym we wrześniu wkroczyli na kontynentalne Włochy. Podczas konferencji w Teheranie, która odbyła się od 28 listopada do 1 grudnia 1943 roku, Churchill, Roosevelt i Stalin uzgodnili otwarcie drugiego frontu w Europie Zachodniej poprzez przeprowadzenie operacji „Overlord” oraz skoordynowanie jej z ofensywą Armii Czerwonej.Zapraszamy do wysłuchania…

W latach 1943–1944 na Wołyniu polska ludność cywilna znalazła się w obliczu masowych ataków ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz wspierających ją lokalnych struktur ukraińskiego podziemia. W odpowiedzi zaczęły powstawać ośrodki samoobrony, m.in. w Przebrażu, Zasmykach, Hucie Stepańskiej czy Pańskiej Dolinie, których głównym celem była ochrona mieszkańców przed napadami i ewakuacja zagrożonej ludności. Część tych placówek współpracowała ze strukturami Armii Krajowej, a z czasem także z oddziałami partyzanckimi, które prowadziły działania odwetowe i osłonowe. Szczególne znaczenie miało sformowanie 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, która w 1944 roku podjęła walkę zarówno z UPA, jak i z Niemcami. Polska samoobrona na Wołyniu miała przede wszystkim charakter desperackiej reakcji obronnej na akcję antypolską, choć w realiach wojny przybierała również formę działań zbrojnych i odwetu.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Mariuszem Zajączkowskim, historykiem, pracownikiem Instytutu Studiów…

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji były więc nie tylko elementem rywalizacji z USA, lecz także przejawem rosnących wpływów Chin w regionie. To właśnie Chiny stały się dla wielu azjatyckich komunistów ważniejszym wzorem rewolucji niż Moskwa, co nadawało zimnej wojnie w Azji wyraźnie odmienny charakter niż w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. hab. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową:…

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji były więc nie tylko elementem rywalizacji z USA, lecz także przejawem rosnących wpływów Chin w regionie. To właśnie Chiny stały się dla wielu azjatyckich komunistów ważniejszym wzorem rewolucji niż Moskwa, co nadawało zimnej wojnie w Azji wyraźnie odmienny charakter niż w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. hab. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową:…

Po wybuchu II wojny światowej Kazachstan stał się jednym z głównych miejsc deportacji całych narodów uznanych przez władze stalinowskie za „niepewne politycznie” – trafiali tu m.in. Polacy, Niemcy nadwołżańscy, Koreańczycy, Czeczeni, Ingusze oraz przedstawiciele wielu innych grup etnicznych. W czasie wojny do Kazachstanu ewakuowano również część przemysłu oraz instytucji kulturalnych z europejskiej części ZSRR, w tym słynne studio filmowe Mosfilm. W latach 1941–1942 na jego terenie formowała się Armia Andersa, zanim została ewakuowana przez Iran na Bliski Wschód. Po wojnie republika stała się jednym z kluczowych obszarów strategicznych ZSRR – w 1949 r. na poligonie w Semipałatyńsku przeprowadzono pierwszą sowiecką próbę atomową, a w połowie lat pięćdziesiątych rozpoczęto budowę kosmodromu Bajkonur, skąd w 1961 r. wystartował pierwszy człowiek w kosmosie, Jurij Gagarin. Rządy Nikity Chruszczowa przyniosły częściową destalinizację i rehabilitację wielu deportowanych, jednak znaczna część Polaków, Niemców i…

Gospodarka Związku Sowieckiego przeszła kilka głębokich etapów przemian. Po rewolucji bolszewickiej wprowadzono tzw. komunizm wojenny, oparty na nacjonalizacji, przymusowych dostawach żywności i centralnej kontroli, co doprowadziło do załamania produkcji i głodu. W 1921 roku Lenin zastąpił go Nową Polityką Ekonomiczną (NEP), która dopuściła ograniczone mechanizmy rynkowe i pozwoliła na częściową odbudowę gospodarki. Pod koniec lat 20. Stalin rozpoczął budowę gospodarki centralnie planowanej, obejmującą przymusową kolektywizację rolnictwa, której skutkiem były masowy głód i ogromne straty ludzkie, oraz forsowną industrializację skoncentrowaną na przemyśle ciężkim. Choć ZSRR stał się potęgą przemysłową, kolejne próby reform nie zdołały usunąć podstawowych wad systemu, który przez większość swojego istnienia zmagał się z chronicznymi niedoborami towarów, niską efektywnością i słabą innowacyjnością.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Wojciechem Morawskim, historykiem i ekonomistą ze Szkoły…

Izraelska skrajna prawica wywodzi się z organizacji podziemnych, takich jak Irgun i Lehi, które walczyły o utworzenie państwa żydowskiego. Początkowo jej najbardziej radykalne skrzydło miało charakter świeckiego nacjonalizmu. Po 1967 roku miejsce dawnych środowisk ekstremistycznych zaczęły jednak zajmować ugrupowania akcentujące religijne uzasadnienie żydowskich roszczeń do Ziemi Izraela oraz rozwój osadnictwa na terenach okupowanych. Dziś politycy tacy jak Bezalel Smotrich i Itamar Ben-Gvir reprezentują nurt, który z politycznego marginesu awansował do ścisłego centrum władzy w Izraelu.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z red. Konstantym Gebertem.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej powstała w 1990 roku na bazie środowisk wywodzących się z rozwiązanej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i mimo deklarowanego zwrotu ku socjaldemokracji nigdy całkowicie nie odcięła się od politycznej i personalnej spuścizny PRL. Wokół SDRP ukształtował się następnie Sojusz Lewicy Demokratycznej, który w latach 90. stał się główną siłą polskiej lewicy. Paradoksalnie ugrupowanie wywodzące się z dawnego obozu komunistycznego kontynuowało po 1993 roku reformy gospodarki rynkowej, wspierało prywatyzację oraz integrację Polski z instytucjami Zachodu. Szczególnie istotną rolę SLD odegrał w procesie wejścia Polski do Unia Europejska — to właśnie rząd Leszek Miller doprowadził do zakończenia negocjacji akcesyjnych i przystąpienia Polski do UE w 2004 roku.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Tomem Junesem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy:…

W czerwcu 1944 r. w Warszawie zamordowani zostali Jerzy Makowiecki i Ludwik Widerszal, działacze konspiracyjni związani z Biurem Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Byli przedstawicielami środowiska demokratycznego i intelektualnego Polskiego Państwa Podziemnego, co czyniło ich obiektem ataków ze strony radykalnej prawicy konspiracyjnej. Mord miał charakter polityczny: wyrastał z oskarżeń, podejrzeń i kampanii wymierzonej w osoby uznawane za zbyt lewicowe, liberalne lub „obce” ideowo i etnicznie. Sprawa do dziś pozostaje jednym z najbardziej dramatycznych przykładów wewnętrznych konfliktów w polskim podziemiu, w których walka z okupantem została splamiona przemocą skierowaną przeciw własnym współpracownikom.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Januszem Marszalcem wicedyrektorem Muzeum II Wojny Światowej#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę…

Żydowski Związek Wojskowy był drugą — obok Żydowska Organizacja Bojowa — formacją zbrojną walczącą podczas Powstanie w getcie warszawskim. Rekonstrukcja dziejów ŻZW napotyka jednak bardzo poważne trudności badawcze, ponieważ większość bojowców, wraz z niemal całym kierownictwem organizacji, zginęła w czasie walk lub wkrótce po nich. W efekcie baza źródłowa pozostaje niezwykle skromna, a po wojnie wokół historii ŻZW narosło wiele kontrowersji oraz relacji o wątpliwej wiarygodności — zarówno po stronie polskiej, jak i żydowskiej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Dariuszem Libionką, z Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl oraz serwisy podcastowe: Spotify: Historia BEZ KITU Apple Podcats: Historia BEZ KITU

Sanacja była obozem politycznym, który przejął władzę w Polsce po przewrocie majowym dokonanym przez Józefa Piłsudskiego w 1926 roku. Jej rządy początkowo miały na celu „uzdrowienie” życia politycznego, jednak z czasem doprowadziły do wzrostu autorytaryzmu i ograniczenia demokracji, m.in. poprzez osłabienie roli parlamentu i zwiększenie uprawnień prezydenta. Władze sanacyjne zwalczały opozycję, czego przykładem były proces brzeski i obóz w Berezie Kartuskiej. 12 maja 2026 roku mija dokładnie setna rocznica zamachu majowego, który zapoczątkował okres rządów sanacji w II Rzeczypospolitej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W XIX wieku Łódź przeszła niezwykle dynamiczny rozwój, przekształcając się z niewielkiej osady w jedno z najważniejszych centrów przemysłowych na ziemiach polskich. Kluczową rolę odegrał przemysł włókienniczy, który przyciągał inwestorów oraz tysiące robotników z różnych regionów. Miasto zyskało charakter wielokulturowy, zamieszkiwane przez Polaków, Niemców i Żydów. Do wybuchu I wojny światowej w 1914 roku Łódź była jednym z największych ośrodków przemysłowych w Imperium Rosyjskim.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Błażejem Ciarkowskim – historykiem sztuki z Uniwersytetu Łódzkiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Al-Kaida powstała pod koniec lat 80. z inicjatywy Osama bin Laden w czasie wojny w Afganistanie. Jej celem była walka z wpływami Zachodu i prowadzenie globalnego dżihadu. Najbardziej znanym atakiem były zamachy z 11 września 2001 roku w USA, po których rozpoczęto międzynarodową walkę z terroryzmem.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Ryszardem Machnikowskim – socjologiem z Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po klęsce Francji w czerwcu 1940 r. Wielka Brytania pozostała niemal osamotniona w walce z III Rzeszą. U jej boku działały, co prawda, rządy państw na wychodźstwie i ją wspierały, jednak kluczowy sojusznik – Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny dopiero po atak Japonii na Pearl Harbor w grudniu 1941 r. Wówczas Brytyjczycy zyskali potężnego sojusznika i wspólnie wypracowali strategię, która ostatecznie doprowadziła aliantów do zwycięstwa. Wcześniej jednak Brytyjczycy ponieśli dotkliwe porażki, zwłaszcza w Afryce Północnej, jak i Azji Środkowo-Wschodniej, co osłabiło pozycję rządu Winstona Churchila. Jednocześnie dzięki łamaniu kodów Enigmy i szyfrów dyplomatycznych, Brytyjczycy posiadali wiedzę o niemieckich planach ataków w 1941 r. na Jugosławię, Grecję oraz ZSRR, choć nie zawsze mogli im skutecznie przeciwdziałać.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez…

Od rozejmu zawartego 12 maja 1994 roku w Porozumienie z Biszkeku konflikt między Azerbejdżan a Armenia miał charakter zamrożony, przy kontroli Górski Karabach przez stronę ormiańską. Okresowo dochodziło do napięć i starć, m.in. w 2016 roku, przy braku trwałego rozwiązania mimo mediacji Grupy Mińskiej OBWE. Przełom nastąpił podczas drugiej wojny o Górski Karabach, gdy Azerbejdżan odzyskał znaczną część terytoriów. Po rozejmie nadzorowanym przez Rosję utrzymano kruchą równowagę sił. Jednak rozejm został zerwany, a ofensywa Azerbejdżanu w Karabachu w 2023 roku doprowadziła do przejęcia pełnej kontroli nad regionem przez Azerbejdżan i exodusu ludności ormiańskiej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Bartłomiejem Krzysztanem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz Instytutu Europy Środkowej, autorem książki O państwie, którego nie było. Historia Karabachu.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl…

Bukareszt ukazuje się jako miasto o niezwykle zróżnicowanej tkance architektonicznej, w której przenikają się wpływy wielu epok i stylów. Obok inspiracji europejskich wykształcił się także charakterystyczny styl narodowy, nadający zabudowie unikalny, lokalny wyraz. Okres królestwa przyniósł powstanie okazałych i reprezentacyjnych budynków publicznych, podkreślających ambicje państwa i jego elit. W okresie międzywojennym rozwijało się nowoczesne budownictwo mieszkaniowe w duchu modernizmu, a późniejsze lata przyniosły wyraźne piętno architektury stalinowskiej, zmieniającej skalę i charakter przestrzeni miejskiej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Błażejem Brzostkiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Terroryzm międzynarodowy w drugiej połowie XX wieku przybrał zorganizowaną i transnarodową formę, szczególnie widoczną w działaniach radykalnych ugrupowań palestyńskich. Ich operacje obejmowały zamachy, porwania oraz ataki wymierzone w cele polityczne i cywilne poza Bliskim Wschodem. W tym kontekście istotną rolę odegrał Carlos the Jackal, który stał się symbolem globalnego terroryzmu dzięki spektakularnym akcjom w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Kacprem Rękawkiem, ekspertem z Międzynarodowego Centrum Badań nad Zwalczaniem Terroryzmu w Hadze.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Układ sojusznicy między Polską a Wielką Brytanią zawarty w sierpniu 1939 r. gwarantował nam wsparcie militarne na wypadek ataku III Rzeszy. W krótkiej perspektywie czasu przyczynił się do kilkudniowego opóźnienie ataku przez Adolfa Hitlera na Polskę. Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę, co umiędzynarodowiło konflikt, ale Polska nie otrzymała oczekiwanego wsparcia wojskowego. Wobec nieprzygotowania sojuszników do podjęcia ofensywy, obawy przed dużymi stratami i przekonania o rychłej klęsce Polski, alianci nastawili się na wojnę defensywną i długotrwałą. Po klęsce kampanii wrześniowej Wielka Brytania znalazła się w stanie tzw. „dziwnej wojny”, unikając bezpośrednich działań ofensywnych na większą skalę przeciwko III Rzeszy. Sytuacja uległa gwałtownej zmianie w 1940 r., kiedy Niemcy rozpoczęły ofensywę na Europę Zachodnią, doprowadzając do upadku Francji. Wówczas Wielka Brytania, pozostając jedynym państwem kontynuującym walkę z Niemcami w Europie,…

Na terenie dystryktu radomskiego w ostatnich miesiącach okupacji niemieckiej działały liczne oddziały partyzanckie o różnej orientacji politycznej. Dominującą siłę stanowiła Armia Krajowa, obok której funkcjonowały relatywnie silne oddziały partyzantki komunistycznej. Był to także obszar no, na którym sformowano Brygadę Świętokrzyską. Rozmowa obejmuje również losy partyzantki niepodległościowej po wkroczeniu Armii Czerwonej.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

II Rzeczpospolita musiała scalić trzy odmienne systemy gospodarcze odziedziczone po zaborcach oraz odbudować kraj po I wojnie światowej. Państwo zmagało się z inflacją, bezrobociem i dużymi różnicami w poziomie rozwoju regionów, a sytuację dodatkowo pogłębił kryzys lat 1929–1933. Choć w ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej nastąpiło ożywienie gospodarcze, poziom rozwoju jedynie nieznacznie przekroczył stan sprzed 1914 roku.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W ostatnich dekadach terroryzm skrajnej prawicy przybrał na sile w wielu krajach Zachodu, czego symbolicznym przykładem były zamachy w Norwegii w 2011 roku. W kolejnych latach dochodziło do ataków motywowanych ideologią nacjonalistyczną i rasistowską, m.in. w Niemczech, Stanach Zjednoczonych czy Nowej Zelandii. Sprawcy często działali samotnie, inspirując się treściami rozpowszechnianymi w internecie. Zjawisko to zwróciło uwagę służb na rosnące zagrożenie ze strony tzw. „samotnych wilków” powiązanych z radykalną prawicą.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkitu

Tematem rozmowy są „Leśni Bracia” na Litwie – uczestnicy powojennej partyzantki antykomunistycznej, którzy po 1944 roku podjęli walkę z sowiecką okupacją. Omówione zostają motywy oporu, struktura podziemia oraz skala represji stosowanych przez władze ZSRR. Rozmowa przybliża także znaczenie tego ruchu dla litewskiej pamięci historycznej i współczesnej tożsamości narodowej.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Służba zdrowia w PRL-u była systemem w pełni państwowym i zapewniała powszechny, bezpłatny dostęp do opieki medycznej. Mimo problemów organizacyjnych, niedoborów sprzętu i leków oraz długich kolejek, w tym okresie nastąpiła wyraźna poprawa stanu zdrowia społeczeństwa, m.in. dzięki szeroko zakrojonym programom profilaktycznym i skutecznej walce z chorobami zakaźnymi, takimi jak gruźlica. Rozbudowa sieci placówek i upowszechnienie szczepień przyczyniły się do ograniczenia śmiertelności i wydłużenia średniej długości życia.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Historia Węgier w XX wieku obejmuje rozpad Austro-Węgry, trudny okres międzywojenny oraz doświadczenia II wojny światowej. Po jej zakończeniu kraj znalazł się w strefie wpływów Związek Radziecki, co doprowadziło do wieloletnich rządów komunistycznych.zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Robertem Rajczykiem z Uniwersytetu Śląskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Od kulis polityki sowieckiej w epoce Leonid Breżniew po krwawy konflikt po rozpadzie ZSRR, rozmowa prowadzi przez narastający spór o Górski Karabach i jego przejście w wojnę ormiańsko-azerbejdżańską. Odcinek kończy się rozejmem z 1994 roku, podpisanym w Biszkek.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Bartłomiejem Krzysztanem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz Instytutu Europy Środkowej, autorem książki O państwie, którego nie było. Historia Karabachu.#historiabezkitu#azerbejdżan #armenia #ormianie #azerowie #azerbejdżanie #rzeźormian #ruchkarabachski #górskikarabach #pierwszawojnakarabachska #susza #chodżały #republikagórskiegokarabachuZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Kazachstan jest kilka razy większy od Polski i leży głównie w Azji. To państwo wielonarodowe, którego struktura została silnie ukształtowana przez kolonizację rosyjską i sowiecką politykę XX wieku. Jego historia łączy tradycję koczowniczą, modernizację oraz doświadczenie terroru i głodu.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dmitriy Panto, pracownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#kazachstan #imperiumrosyjskie #islam #kolonizacja #kozacy #głód #industrializacja #michaiłsperanski #powstanieantyrosyjskie #ałasz #zesłańcy #zsyłka #deportacje #departacjepolaków1936#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po klęsce kampanii polskiej 1939 r. – jak grzyby po deszczu, zarówno pod okupacją niemiecką, jak i sowiecką – zaczęły wyrastać organizacje konspiracyjne. Jedną z nich w październiku 1939 r. w Warszawie założył inżynier Stefan Witkowski – postać niezwykle barwna i zarazem tajemnicza. „Muszkieterzy”, bo taką nazwę przyjęła organizacja, zajmowali się głównie działalnością wywiadowczą i funkcjonowali niezależnie od ZWZ, a później AK. Witkowski zbudował siatkę organizacyjną liczącą kilkaset osób, w oparciu o swoje szerokie kontakty towarzyskie, w tym ludzi z kręgów arystokratycznych, wojskowych czy technicznych. Jeszcze sprzed wojny znał wiele osobistości ze świata polityki II RP. Cześć osób z „Muszkieterów” z czasem zasiliła szeregi ZWZ-AK. Sam Witkowski podejmował kontrowersyjne decyzję (gra operacyjna z Abwehrą) i nie miał najlepszej opinii w środowisku konspiracyjnym. Zarówno przed wojną, jak i w czasie okupacji niektórzy uważali go za hochsztaplera. W 1942 r. podziemny Wojskowy Sąd Specjalny skazał go na…

Gruzja w ostatnich latach bardzo się zmieniła. Micheil Saakaszwili, prezydent Gruzji w latach 2004–2007 podjął się odnowy państwa. Nie udało mu się zreformować sądownictwa, ale zlikwidował wszechobecny problemem łapówkarstwa. Postawił także na zbliżenie kraju z Zachodem. Rozpoczął starania o przyjęcie kraju do NATO i UE. Politykę tę kontynuowali jego następcy z partii Gruzińskie Marzenie. W 2014 r. Gruzja podpisała umowę stowarzyszeniową z UE, a od 2023 r. uzyskała status kandydata do UE. Dopiero w ostatnich latach obserwujemy kryzys w relacjach z Zachodem. Saakaszwili podejmował także próby odzyskania kontroli nad Osetią Południowa i Abchazją (powołał administrację gruzińską na terenach niedostatecznie kontrolowanych przez separatystów). Te działania nie zakończyły się sukcesem, a wprost przeciwnie w 2008 r. wybuchła wojna pięciodniowa. Odpowiadały za nią obie strony, ale to Rosja w większym stopniu przyczyniła się do eskalacji napięcia. Zdaniem rozmówcy ważne znaczenie – nie tylko symboliczne, lecz także…

Po przegranej kampanii polskiej 1939 r. terytorium Polski znalazło się pod okupacją niemiecką i sowiecką. Choć Polska zniknęła z politycznej mapy świata, to jej władze przeniosły się na emigrację i zapewniły ciągłość państwa przez utworzenie rządu z różnymi instytucjami i wojskiem. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźctwie funkcjonował od jesieni 1939 r. do grudnia 1990 r., istniały także różne ośrodki emigracyjne, toczyło się życie polityczne, społeczne, a także kulturalne. Moment przełomowy nastąpił w czerwcu 1945 r. w chwili powstania w kraju Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Oznaczało to cofnięcie uznania przez inne państwa dla Rządu RP na Uchodźctwie. W momencie zakończenia drugiej wojny światowej na emigracji przebywało ok. 3,5 mln obywateli przedwojennej II RP. Szacuje się, że ok. 600 tys. z nich zdecydowało się pozostać na Zachodzie do czasu zmiany sytuacji politycznej. Ci, którzy wracali do kraju musieli liczyć się z represjami ze strony władzy komunistycznej. Główny ośrodek emigracji…

Po klęsce kampanii polskiej 1939 r. socjaliści zeszli do pracy w podziemiu. W konspiracji kontynuowali ją pod nazwą PPS-WRN (Wolność, Równość, Niepodległość). Nie wszyscy przedwojenni działacze PPS znaleźli się w jej podziemnej odnodze. Kazimierz Pużak zaprosił do współpracy nielicznych (siatka PPS-WRN liczyła jedynie kilkaset osób) posiadających odpowiednie cechy charakteru, gwarantujące zachowanie zasad konspiracji, a także nie powiązanych wcześniej z komunistami. Socjaliści z WRN pozostali konsekwentnie antysowieccy i antykomunistyczni. Bardzo wcześnie, bo już jesienią 1939 r przystąpili do tworzenia oddziałów zbrojnych – Gwardii Ludowej. Socjaliści uczestniczyli w budowaniu struktur Polskiego Państwa Podziemnego zarówno wojskowych, jak i cywilnych. Obok ludowców, narodowców i chadeków tworzyli zalążki podziemnego parlamentu Politycznego Komitetu Porozumiewawczego, a później Rady Jedności Narodowej. Opracowali w czasie wojny spójny program „Polski Ludowej” oparty na zasadach demokracji i zapowiadający…

Bitwa o Anglię miała przełomowe znaczenie dla przebiegu II wojny światowej. Uniemożliwiła w 1940 r. niemiecką inwazję na wyspy brytyjskie. III Rzesza musiała przełknąć gorzką pigułkę porażki – pierwszą od czasu wybuchu konfliktu. Nie wszyscy członkowie brytyjskiej klasy politycznej opowiadali się za stawianiem oporu III Rzeszy. Lord Halifax, minister spraw zagranicznych i przeciwnik Winstona Churchilla, rozważał negocjacje pokojowe, by zapobiec niemieckiej okupacji kraju.W momencie rozpoczęcia bitwy niemieckie lotnictwo górowało nad brytyjskim. Jednak w jej trakcie brytyjska produkcja sprzętu była dwukrotnie wyższa niż niemiecka. Agresor mocniej odczuwał straty w ludziach i nie mógł ich szybko odbudować. Podczas gdy piloci brytyjscy oraz z sojuszniczych armii po zestrzeleniu mieli możliwość szybkiego powrotu do służby bojowej. Piloci Luftwaffe, którzy przeżyli, trafiali do obozów jenieckich na terytorium Anglii. System dowodzenia i kontroli opracowany przez Brytyjczyków okazał się skuteczną bronią w walce z…

We wrześniu 1945 r. Việt Minh ogłosił niepodległość i proklamował na północy powstanie Demokratycznej Republiki Wietnamu. Rząd, który ogłosił niepodległość, został utworzony przez przedstawicieli różnych ugrupowań politycznych. Chociaż przewodniczył mu przedstawiciel komunistów, partia ta nie miała w nim przewagi. Próbował on budować administrację i szukał swojego miejsca pośród trawiących kraj konfliktów politycznych, religijnych i narodowościowych. Z drugiej strony, Francja po kapitulacji Japonii dążyła do odzyskania kontroli nad Indochinami. Francuski Korpus Ekspedycyjny krok po kroku odbudowywał władze i administrację nad całością terytorium Wietnamu. Jednak była ona słaba i nie odzyskał kontroli na całym terenem, a zwłaszcza obszarami wiejskimi. Pierwsza wojna indochińska wybuchła po nieudanych próbach pokojowego porozumienia Francji z Demokratyczną Republiką Wietnamu. Dążenie DRW do niepodległości, nie dało się pogodzić z próbą odbudowania imperium kolonialnego przez Francję. Trwająca kilka lat wojna z…

Obalenie reżimu Nicolae Ceaușescu w grudniu 1989 r. zapoczątkowało długą i trudną drogę Rumunii ku demokracji i budowy gospodarki wolnorynkowej. W przeciwieństwie do Polski w Rumuni nie istniała zorganizowana opozycja polityczna, dlatego rządy przejęły osoby powiązane z elitą komunistyczną. Władzę uchwycił Front Ocalenia Narodowego. Jego lider, Ion Iliescu od lat czterdziestych XX w. należał do partii, a w 1990 r. został wybrany pierwszym demokratycznym prezydentem z ponad osiemdziesięciopięcioprocentowym poparciem. Wolnym wyborom wiosną 1990 r. towarzyszyły protesty społeczne głównie studentów i inteligencji. Zarzucano rządzącym zawłaszczenie zdobyczy rewolucji przez ludzi dawnego reżimu. Domagano się podjęcia reform prowadzących do demokratyzacji państwa. Zostały one stłumione przez sprowadzonych do stolicy górników, tzw. Mineriady. Sytuacja polityczna i ekonomiczna zaczęła się stabilizować dopiero w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych. Rumunia przystąpiła do NATO (2004) i Unii Europejskiej (2007),…

#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po napaści III Rzeszy na ZSRR 22 czerwca 1941 r. Litwini liczyli na zmianę własnej sytuacji politycznej. Działacze z Litewskiego Frontu Aktywistów (LAF) 23 czerwca 1941 r. wzniecili „powstanie czerwcowe”, a dzień później ogłosili powstanie Rządu Tymczasowego. Przystąpili do tworzenia własnej policji, wojska, a także administracji. Niemcy jednak po dwóch miesiącach rozwiązali litewskie organy władzy, jego przywódcę zesłali do obozu koncentracyjnego, a pozostałe instytucje i ich członków włączyli we własny system okupacyjny. Wówczas jawnie działające władze litewskie zeszły do podziemia. Litwa postrzegała ZSRR jako większe zagrożenie niż III Rzeszę. W 1943 r. powstał Najwyższy Komitet Wyzwolenia Litwy (VLIK), w którego skład weszli polityce z różnych ugrupowań. Został on jednak rozbity przez Gestapo w 1944 r. i nie odegrał żadnej roli w momencie wkroczenia Armii Czerwonej.Walkom powstańczym w czerwcu 1941 r. towarzyszyły mordy na ludności żydowskiej. Obok Niemców uczestniczyli w nich Litwini. Pogromy objęły…

W Irlandii Północnej od lat sześćdziesiątych – obok Irlandzkiej Armii Republikańskiej – działały organizacje terrorystyczne o profilu protestanckim – Ulster Volunteer Force (UVF) oraz Ulster Defence Association (UDA). Opowiadały się one za utrzymaniem Irlandii Północnej w ramach Zjednoczonego Królestwa, a terror kierowały przeciwko katolickiej społeczności Zielonej Wyspy. W przeciwieństwie do IRA, która atakowała wojsko, policję, a także urzędników, z rąk protestanckich terrorystów ginęli katoliccy cywile, często w żaden sposób nie powiązani z republikanami. Grupy protestanckie nie miały wspólnej spajającej ich ideologii. W swoje szeregi rekrutowały niejednokrotnie ludzi z marginesu społecznego. Wytworzyły one między sobą powiązania o charakterze mafijnym i przestępczym. Kontrolowały dzielnice, handel alkoholem, papierosami, a później także narkotykami. Dyscyplinowały zwolenników i wywierały naciski na protestantów. W 1974 r. wymusiły na protestanckiej klasie średniej strajk generalny, który zaprzepaścił…

Kryzysy gospodarcze od zawsze towarzyszą rozwojowi światowych rynków. Choć bolesne, często pełnią funkcję oczyszczającą – wymuszają zmiany i nowe pomysły na zarządzanie gospodarką. Po Wielkim Kryzysie 1929 r. pojawiła się doktryna Johna Maynarda Keynesa, która stawiała na aktywną rolę państwa w pobudzaniu koniunktury i ograniczaniu bezrobocia. Przez dekady była to dominująca recepta na kryzysy. W latach 70 XX w. keynesizm jednak zawiódł. Skokowy wzrost cen ropy naftowej doprowadził do stagflacji – połączenia stagnacji i inflacji. Odpowiedzią stał się monetaryzm Miltona Friedmana, oparty na kontroli podaży pieniądza, deregulacji i prywatyzacji. Polityka inspirowana monetaryzmem – zwłaszcza w czasach Ronalda Reagana i Margaret Thatcher – przyniosła widoczne efekty, lecz nie na długo. Kryzys finansowy 2008 r. pokazał, że także i ta doktryna ma swoje ograniczenia. Świat uniknął załamania na miarę lat 30 XX w., ale do dziś nie wypracował nowego, trwałego modelu gospodarki odpornej na wstrząsy.Zapraszamy do…

Dyktatura Nicolae Ceaușescu zmieniała się na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat. Obowiązywał w niej kult jednostki, lecz także pojawiły się quasi-monarchistyczne rozwiązania. Zdaniem rozmówcy dyktator był bardziej kimś w rodzaju monarchy niż I sekretarza partii komunistycznej. Przeszedł drogę od charyzmatycznego przywódcy do nieufnego autokraty, który eliminował ze swojego otoczenia niezależnie myślących współpracowników, a zaczął polegać wyłącznie na rodzinie. We własnym synu upatrywał swojego następcy. System polityczny panujący w Rumunii sprzyjał powstawaniu zjawisk zależności i układów towarzyskich. Łapówki (bakszysz) dawało się powszechnie, aby coś załatwić. System coraz bardziej korumpował się wraz z narastaniem trudności gospodarczych. Do połowy lat siedemdziesiątych sytuacja zaopatrzeniowa w Rumunii była relatywnie stabilna, a poziom życia i konsumpcji rósł. Kryzys końca lat siedemdziesiątych i rosnące zadłużenie zagraniczne przyczyniło się do zapoczątkowania w latach osiemdziesiątych przez…

Indochiny, to region w Azji Południowo-Wschodniej, który został ukształtowany przez silnie wpływy kulturowe i polityczne Indii oraz Chin. Termin ten został wprowadzony przez Francuzów w XIX w. Początki oddziaływania francuskiego na tym obszarze można datować na okres panowania Ludwika XIV, natomiast faza podboju kolonialnego rozpoczęła się w drugiej połowie XIX stulecia. Nie tylko prześladowanie misjonarzy katolickich i miejscowych chrześcijan dały pretekst do zbrojnej interwencji, lecz także potrzeba zbudowania nowych rynków zbytu dla rodzimego kapitału i rywalizacja z innymi mocarstwami. W XIX w. Wietnam z niezależnego królestwa na kilkadziesiąt lat stał się kolonią francuską. Budowali oni koleje, porty, drogi, ale równocześnie czerpali korzyści z eksploatacji surowców i innych dóbr. W końcu XIX w. Wietnamczycy bezskutecznie popróbowali odzyskać suwerenność. Od czasów I wojny światowej kolonizatorzy zaczęli inwestować w edukację Wietnamczyków z myślą zbudowania grupy lojalnych wobec siebie obywateli. Jak…

Nowoczesny naród litewski zaczął się kształtować w drugiej połowie XIX w. Przyszła litewska elita wyrosła z warstwy bogatych chłopów. Szczególnie ważną rolę w litewskim odrodzeniu narodowym odegrał Jonas Basanavičius, który zreformował litewską ortografię, a także przyczynił się do tworzenia kultury narodowej w oparciu o tradycję ludową. Główne zagrożenie dla litewskiej kultury i tożsamości upatrywano w polskiej dominacji. Począwszy od 1905 r. litewski ruch narodowy dążył do wywalczenia autonomii i praw narodowych kosztem Polaków w ramach Imperium Rosyjskiego. I wojna światowa umożliwiała Litwinom proklamowanie w 1918 r. niepodległości. Kością niezgody pomiędzy Polakami i Litwinami było jednak Wilno. Ostateczna klęska koncepcji federacyjnych Józefa Piłsudskiego („bunt” Lucjana Żeligowskiego) sprawiła, że znalazło się ono w granicach państwa polskiego. Od drugiej połowy lat dwudziestych w Republice Litewskiej zaznaczyły się tendencje autorytarne. Od 1926 aż do 1940 r. urząd prezydenta sprawował Antanas…