Podsumowanie odcinka
Ułatwia komunikację i budowanie relacji, pomaga radzić sobie ze stresem i trudnymi sytuacjami, wspiera podejmowanie decyzji, zmniejsza ryzyko wypalenia i problemów psychicznych. To wszystko zasługi inteligencji emocjonalnej. Czym dokładnie są kompetencje pozwalające człowiekowi świadomie pracować z emocjami i jak można je rozwijać? Na te pytania odpowiemy w dzisiejszej audycji.
Ułatwia komunikację i budowanie relacji, pomaga radzić sobie ze stresem i trudnymi sytuacjami, wspiera podejmowanie decyzji, zmniejsza ryzyko wypalenia i problemów psychicznych. To wszystko zasługi inteligencji emocjonalnej. Czym dokładnie są kompetencje pozwalające człowiekowi świadomie pracować z emocjami i jak można je rozwijać? Na te pytania odpowiemy w dzisiejszej audycji.
Odcinki
Inteligencja emocjonalna
SłuchaneUłatwia komunikację i budowanie relacji, pomaga radzić sobie ze stresem i trudnymi sytuacjami, wspiera podejmowanie decyzji, zmniejsza ryzyko wypalenia i problemów psychicznych. To wszystko zasługi inteligencji emocjonalnej. Czym dokładnie są kompetencje pozwalające człowiekowi świadomie pracować z emocjami i jak można je rozwijać? Na te pytania odpowiemy w dzisiejszej audycji.
Aleksander Katz – artysta, którego Europa odkrywa na nowo
SłuchaneAleksander Katz – malarz, który w wieku 99 lat wciąż tworzy i pozostaje wierny swojej pasji. Przypominamy jego niezwykłą sylwetkę, przyglądamy się jego twórczości, inspiracjom i miłościom, które znajdowały odbicie w jego obrazach. To opowieść o artyście, którego dzieła właśnie teraz zdobywają coraz większe uznanie, a Europa na nowo odkrywa jego malarski świat.Rozmowę prowadzi prof. Anna Adamus-Matuszyńska.
Księga ratingu
SłuchaneIle to razy zdarza się, że dzieci oglądają filmy niedostoswane do ich wieku? Nieadekwatne do ich rozwoju, wrażliwości, inteligencji emocjonalnej. W Polsce nie ma jasno określonych zasad, określających zasady dostępu dzieci i młodzieży do filmów. Pojawiło się jednak światełko w tunelu. Zespół Edukatorów Filmowych stworzył "Księgę ratingu", za którą został nagrodzony podczas tegorocznego Festiwalu Filmów fabularnych w Gdyni. Na rozmowę zaprasza Iwona Kwaśny.
Prawdziwa Love Story: Farrah Fawcett i Rayan O'Neal
SłuchaneBohaterami dzisiejszej Szkoły Bardzo Wieczorowej będą: Farrah Fawcett i Rayan O'Neal. Ona była najpiękniejszym "Aniołkiem Charliego" w serialu w którym grała dość długo, on znany był głównie z kultowego filmu "Love Story". Po rożnych perypetiach wreszcie połączyli się i trwali w tym związku prawie 30 lat. Z przerwą, ale jak mówili później ,zawsze za sobą tęsknili. Kiedy Farfah zmarła 25 czerwca 2009 roku Rayan mówił, że nie wyobraża sobie życia bez niej. Odszedł 8 grudnia 2023 roku. W audycji Marka MIerzwiaka czasy Hollywood i te prawdziwą Love Story przypomina Maria Trzeciak.
Paul Gauguin- mistrz czy snob i egoista?
SłuchaneW dzisiejszym wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej prof. Anna Adamus Matuszyńska przypomni sylwetkę Paula Gauguina. Był człowiekiem nietuzinkowym, ale też miano różny stosunek do jego sztuki. Pisano na e Bardzo Wieczorowej profesorka Anna Adamus Matuszyńska przypomni sylwetkę przykład; "Gauguin, śmiech ogarnia, jak można uważać go za malarza. Wszystko to robi snob i reklama". Jednak jego obrazy zyskiwały nabywców i coraz więcej za nie płacono. Jakim był człowiekiem i mężczyzną? Okropnym. Ego jego było wielkie. Ale przejdźmy już do wykładu, który przygotował Marek Mierzwiak.
Zanim powstały cmentarze. Jak nasi przodkowie żegnali zmarłych?
SłuchaneZbliża się Dzień Wszystkich Świętych – czas, w którym odwiedzamy cmentarze, by modlić się i wspominać naszych bliskich zmarłych. Chcemy pielęgnować pamięć o nich jak najdłużej. W tych dniach warto zadać sobie pytanie: od kiedy człowiek celebruje pożegnania ze zmarłymi?Odpowiedzi na to pytanie poszukamy w dzisiejszym wykładzie w „Szkole Bardzo Wieczorowej”. Beata Tomanek porozmawia z dr Andrzejem Boczarowskim, paleontologiem i popularyzatorem nauki.
Marek Hłasko pisarz wyklęty
SłuchaneMarek Hłasko był pisarzem i scenarzysta filmowym Mimo, iż nie miał odpowiedniego wykształcenia pisał tak, że pisarze znacznie od niego starsi i uznani, tacy jak Jarosław Iwaszkiewicz czy Jerzy Andrzejewski czytali jego utwory i zachwycali się nimi. Ale Marek Hłasko przez całe swoje życie poszukiwał tej jedynej, najważniejszej miłości. Czy znalazł? Mówić o tym będzie prof. Joanna Warońska Gęsiarz. A rozmawia z nią Marek Mierzwiak
Domowa edukacja filmowa
SłuchaneWieczór to dobra pora by obejrzeć film np. z naszymi dziećmi. Ale jaki ma to być film i czy wszystkie filmy dla dzieci są dla dzieci? Trudny wybór dla rodzica, który przecież nie musi się znać na filmie. Jak mądrze oglądać filmy z dziećmi - opowie dr Agnieszka Tambor z UŚ, filmoznawczyni, edukatorka z Zespołu Edukatorów Filmowych. Na Szkołę Bardzo Wieczorową zaprasza Iwona Kwaśny.
Wielka Czystka i Stalin w roli Boga
SłuchaneW tym wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej dr. Jacek kurek, który jest historykiem, przypomina czasy gdy w historii Związku Radzieckiego nasilił się terror policyjny NKWD. W wyniku zaplanowanych i zorganizowanych represji zamordowano miliony ludzi. Do dziś nie znamy faktycznie liczby zamordowanych osób, które najpierw torturowano, a później rozstrzeliwano lub mordowano w inny sposób. W oficjalnej historiografii komunistycznej, aż do końca lat 80. XX w. określano to eufemistycznie jako okres błędów i wypaczeń lub okres kultu jednostki (w znaczeniu kultu Stalina). Bo Stalin był wówczas uważany za Boga, któremu należała się cześć i który był nieomylny. O tym wszystkim mówi dr Jacek Kurek dyskutując o tamtym czasie z Markiem Mierzwiakiem.
Karol Miarka
SłuchanePaździernik jest miesiącem Karola Miarki, który urodził się 22 października i w okolicy tej daty są wręczane od wielu lat Nagrody im. Karola Miarki za dokonania w dziedzinie kultury regionalnej. Beata Tomanek i jej gość sięgną dzisiaj do dokumentów, książek, prasy z epoki, żeby opowiedzieć państwu o tej wyjątkowej osobowości i jej czasach.
Géza Kalocsay i Górnik Zabrze
SłuchaneKrzysztof Lewandowski, pisarz, samorządowiec, ale też kibic sportowy przypomina historię Klubu Sportowego "Górnik Zabrze" oraz trenera Géze Kalocsaya, węgierskiego piłkarza, grającego na pozycji napastnika, reprezentanta Czechosłowacji i Węgier oraz trenera Górnika Zabrze w latach 1966-1969. To on przez te kilka lat z kopaczy piłkarskich zrobił drożynę na europejskim poziomie. Błyszczała w Europie i odnosiła sukcesy, chociaż w tym najważniejszym meczu, gdy Górnik walczył o Puchar Zdobywców Pucharów, Géza Kalocsay nie siedział na ławce trenerskiej. Dlaczego? O tym wszystkim w audycji Marka Mierzwiaka mówi Krzysztof Lewandowski.
Maciej Kazimierz Sarbiewski
SłuchaneBohater dzisiejszej Szkoły Bardzo Wieczorowej czyli Maciej Kazimierz Sarbiewski był światowej sławy poetą neołacińskim i teoretykiem literatury epoki baroku. Był także kaznodzieją nadwornym Władysława IV i co ciekawe, a może dla niektórych nie do uwierzenia, był jednym z najbardziej popularnych i najczęściej wydawanych polskich autorów za granicą, obok Henryka Sienkiewicza i Ferdynanda Ossendowskiego. Nazywany bywał Horatius Sarmaticus czyli sarmackim Horacjuszem. Tworzył po łacinie. Jedynym zachowanym dziełem po polsku jest kazanie "Laska marszałkowska albo kazanie na pogrzebie Jana Stanisława Sapiehy, Wielkiego Marszałka Litewskiego". W Polsce należy do autorów nieznanych i zapomnianych, powoduje to m.in. brak tłumaczeń jego utworów i łacina w której swoje wiersze pisał. Wykład prof. Elwiry Buszewicz z Uniwersytetu Jagiellońskiego powinien dzisiejszemu Czytelnikowi przybliżyć życie i twórczość. Kazimierza Sarbiewskiego. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.
Kobiety w sztuce
SłuchaneWielkie międzynarodowe wystawy organizowane od połowy XIX wieku w Europie i USA skupiały jak w soczewce ówczesne tendencje w sztuce, wzornictwie i przemyśle, starając się definiować na nowo układ sił pomiędzy poszczególnymi uczestnikami. Zwiedzanie tego rodzaju ekspozycji stwarzało unikalną okazję do poznania aktualnej kondycji świata sztuki i techniki. Tak właśnie było w przypadku Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej i Nowoczesnego Przemysłu w Paryżu w 1925 roku, która stała się kulminacją i manifestem artystycznych tendencji tego okresu. Rangę tego wydarzenia potwierdza fakt, że to właśnie paryska wystawa dała nazwę nowemu stylowi – art déco. Wystawa paryska miała dla Polski wyjątkowe znaczenie, ponieważ pierwszy raz po odzyskaniu niepodległości polscy artyści mogli prezentować swoje dzieła pod wspólną flagą narodową. Co wiecej na tejże wystawie mogły zaprezentować swoje prace polskie artystki. O tych wyjątkowych kobietach które mimo trudów codzienności ówczesnych czasów pokazały swój talent i…
Radiologiczna katastrofa
SłuchaneZapraszamy do szkoły bardzo wieczorowej a w niej coś dla lubiących fizykę, ale nie tylko. To była jedna z najbardziej znanych katastrof radiologicznych w historii naszej planety. Doszło do niej w Brazylii a rozmawiali o tym w radiu katowice dr Jacek Czakański wykładowca Uniwersytetu Ślaskiego oraz Łukasz Szwej.
René Magritte
SłuchaneRené Magritte to belgijski malarz które zalicza się do grona surrealistów. Choć prywatnie był samotnikiem, nieco zblazowanym i do bólu oficjalnym, by nie powiedzieć nudnym, to w swojej sztuce tworzył światy niezwykłe, przepełnione magią, osnute aurą tajemnicy, zaskakujące i zupełnie nieoczywiste. Bardzo ważne były dla niego tytuły obrazów, które stworzył. Magritte uważał, że tytuł obrazu absolutnie nie służy jego identyfikacji. Ma za to wprowadzać zakłócenia, fałszować tropy i zmuszać odbiorcę do umysłowego wysiłku. Pierwsza jego wystawa indywidualna odbyła się w 1927 roku w Brukseli. Poźniej tych wystaw miał sporo, ale dokładna liczba nie jest znana. O twórczości tego niezwykłego malarza, ale też o jego miłości i małżeństwie z Georgette Berger opowiada w Szkole Bardzo Wieczorowej Ewelina Sobczyk Podleszańska. Audycje przygotował Marek Mierzwiak
Jan II Dobry ostatni przedstawiciel linii Piastów opolskich
SłuchaneKim był Jan II Dobry - zapyta wielu Słuchaczy Radia Katowice? Otóż był księciem opolsko-niemodlińsko-strzelecki. To ostatni przedstawiciel linii Piastów opolskich. Znany był z łagodnego charakteru i skutecznych rządów, które przyczyniły się do rozwoju gospodarczego Śląska. To on wydał specjalny przywilej, dzięki któremu Tarnowskie Góry, stały się jednym z większych miast Górnego Śląska. Kilka dni temu odbywały się w tym mieście uroczystości upamiętniające tamten czas. O Janie II Dobrym w dzisiejszej Szkole Bardzo Wieczorowej wykładać będzie pisarz Krzysztof Lewandowski, który sporo książek historycznych napisał. Będzie to wykład i o Janie II Dobrym, ale i o rodzinie Jagiellonów i o tych zawirowaniach, koligacjach, które wówczas były zupełną normalnością, a dziś dają dużo do myślenia. Audycję przygotował Marek Mierzwiak.
Prof. Andrzej Lekston, kardiolog
SłuchaneŚląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu to bezdyskusyjnie prestiżowa marka, której historia sięga lat 70-tych XX wieku. Wiedzie prym zarówno w kardiochirurgii, jak i kardiologii. To właśnie w zabrzańskim ośrodku z sukcesem przeszczepiane są serca i płuca osobom nie tylko dorosłym, ale i dzieciom. I o ile historia kardiochirurgii i transplantacji znana jest wszystkim od lat - a to za sprawą profesorów: Zbigniewa Religii, Mariana Zembali i Andrzeja Bochenka - to już o kardiologii nie zawsze mówi się w świetle reflektorów. A przecież to kardiolodzy stoją na pierwszej linii w walce z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Szkoła Bardzo Wieczorowa gości dziś profesora Andrzeja Lekstona, który od ponad pół wieku pracuje w zabrzańskim szpitalu, współtworząc Pracownię Hemodynamiki. Był świadkiem przełomów w leczeniu serca, na jego oczach powstawały budynki i zespół wybitnych lekarzy. I to właśnie o historię, jak i współczesność dopytywać będzie Jadwiga Woźnikowska.
Władysław Sebyła poeta i żołnierz II wojny światowej
SłuchaneBohaterem wykładu profesor Joanny Warońskiej-Gęsiarz jest Władysław Sebyła. Urodzony w Kłobucku, poeta i żołnierz z karabinem w ręku walczył na początku II wojny światowej. Po zajęciu Lwowa przez Sowietów został internowany, aby w konsekwencji trafić do Charkowa, gdzie w roku 1941 rozstał rozstrzelany. Poeta, który za życia wydał tylko 3 tomiki wierszy, za to po odwilży, czyli po roku 1956 wydano jego tomów wierszy aż pięć. Wraca do naszej świadomości jako twórca, którego poezja odkrywana jest na nowo. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.
Ekonomia w piosence
SłuchaneEkonomia to nauka, która dla wielu jest po prostu czymś w rodzaju matematyki. Kojarzy się ona z księgowaniem, lub - co gorsza - z ekonometrią. Jednak ekonomia to nauka społeczna, która bada zachowania człowieka i całych grup ludzi w sytuacji ograniczonego dostępu do dóbr. Czyli - bada nasze zachowanie i stara się jakoś opisać, uogólnić i zbadać, czy są jakieś prawidła czy reguły, które naszym zachowaniem kierują. Jeśli spojrzymy na listę laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, to właśnie wielu laureatów otrzymało ją za badanie ludzkich zachowań. Dlatego dziś właśnie o tym porozmawiamy, choć uczynimy to w przewrotnej formie. O ludzkich zachowaniach mówi się przecież i w literaturze i w poezji, i w piosence. Postanowiliśmy więc stworzyć sobie taką "playlistę ekonomisty" i pokazać, jak bardzo blisko siebie są ekonomia i muzyka, nazwijmy ją, rozrywkowa.
Giorgio de Chirico
SłuchaneBohaterem tego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej jest włoski malarz Giorgio de Chirico. W latach poprzedzających I wojnę światową założył ruch w sztuce, który głęboko wpłynął na surrealistów. Jego najbardziej znane prace często zawierają długie cienie, manekiny, pociągi oraz nielogiczną perspektywę. Jego obrazy odzwierciedlają jego przywiązanie do filozofii Arthura Schopenhauera i Friedricha Nietzschego oraz mitologii miejsca w którym urodził się. Po 1919 roku de Chirico został krytykiem sztuki nowoczesnej, studiował tradycyjne techniki malarstwa, a później pracował w stylu neoklasycznym lub neobarokowym. W wykładzie Ewelina Sobczyk - Podleszańska mówić będzie nie tylko o twórczości malarza, ale opowie też o jego życiu osobistym, które usłane różami nie było. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.
Wrzesień 1939 roku na Śląsku
SłuchanePoczątek września to zwykle dyżurny temat czyli wybuch II wojny światowej. We współczesnym świecie temat ten zyskuje nowe konteksty. Napawają one niepokojem. Toteż rozmowy o wojnie są zawsze trudne. Beata Tomanek wraca do nich w Szkole Bardzo Wieczorowej, żeby przypomnieć, co działo się w naszym regionie we wrześniu 1939 roku.
Trudne sąsiedztwo. Jak Rosja osłabiała Polskę
SłuchanePunktem wyjścia do wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej będzie list carycy Katarzyny Wielkiej do Nikity Panina, jej ministra spraw zagranicznych, w którym instruowała go ona, jak należy postępować z Polakami, aby ich osłabić, skłócić i doprowadzić do tego, żeby brat donosił na brata. Wówczas Rosji uda się łatwo przejąć Polskę i osłabić morale Polaków, aby nigdy już nie chcieli innego pana niż Rosja. Rosja od wieków była naszym kłopotliwym sąsiadem, któremu zawsze się śniło panowanie nad Polską. W tym wykładzie historyk dr Jacek Kurek przypomni te trudne czasy, gdy z Rosją walczyliśmy, zmagając się z roszczeniami Rosjan do terenów Rzeczpospolitej. Będzie też nawiązanie do współczesności. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.
Bożena Hager Małecka
SłuchaneBohaterką wykładu Krzysztofa Lewandowskiego- pisarza, historyka i samorządowca będzie Pani profesor Bożena Hager Małecka. Urodzona w 23 sierpnia 1921 roku w Zabrzu, pochodziła z bardzo patriotycznej rodziny. Całe swoje życie poświeciła na leczenie i opiekę dzieci. Niejednokrotnie musiała walczyć o właściwe warunki do życia z ówczesnymi władzami komunistycznymi. Szczególnie nie przypadali za sobą, ona i sekretarz partii w Katowicach Zdzisław Grudzień. Była lekarką, ale i politykiem, profesorem nauk medycznych, nauczycielką akademicką oraz posłanką na Sejm PRL VII, VIII i IX kadencji. W wykładzie pada jednak stwierdzenie bardzo istotnie -profesor Bożena Hager Małecka była dobrym człowiekiem. Rozmowę przygotował Marek Mierzwiak
Języki regionalne i gwary w czasach globalizacji
SłuchaneDlaczego ochrona małych języków, gwar, dialektów jest ważna w dobie globalizacji? I czy w ogóle jest ważna? Przecież wszyscy mówią, że mamy być tacy sami? Co język mówi o nas i naszej tożsamości? Iwona Kwaśny zaprasza na Szkołę Bardzo Wieczorową. Gośćmi są: językoznawczyni prof. Jolanta Tambor i socjolingwista dr Tymoteusz Król. W audycji wykorzystano także rozmowy przeprowadzone podczas Dnia debat "Język języczkiem u wagi" (marzec 2026 r.) na Uniwersytecie Śląskim.
Historia obozów koncentracyjnych
SłuchanePierwsze obozy koncentracyjne powstały w XIX wieku, między innymi w Hiszpanii oraz na Kubie w 1896 roku gdzie przetrzymywano rebeliantów i ludność cywilną. W Europie obozy stosowali także Rosjanie wobec polskich jeńców konfederacji barskiej w XVIII wieku, ale dopiero w XX wieku, w czasie II wojny światowej, niemieckie nazistowskie obozy koncentracyjne stały się symbolem systematycznej eksterminacji i niewolniczej pracy tak jeńców wojennych jak i ludności cywilnej, która w działania wojenne nie była w żaden sposób zaangażowana. Często podważa się istnienie obozów zagłady i obozów śmierci, więc trzeba przypominać, co też ludzie ludziom gotowali od lat. O historii obozów i jak w tej historii obecnej mówi się o obozach koncentracyjnych mówi historyk dr Jacek Kurek. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.
Edyta Stein
SłuchaneEdyta Stein, o której w dzisiejszej Szkole Bardzo Wieczorowej wykładać będzie profesorka Anna Adamus Matuszyńska urodziła się 12 października 1891 roku we Wrocławiu, a zginęła, a właściwie została zamordowana - najpierw zagazowana, później spalona w krematorium 9 sierpnia 1942 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym Auschwitz - Brzezinaka Była Niemką pochodzenia żydowskiego, filozofką, pisarką, później zakonnicą, karmelitanką bosą, męczennicą kościoła katolickiego. Została też świętą tegoż kościoła, a całkiem niedawno patronką Europy. O tym jak bardzo aktualne są do dziś myśli i pisma Edyty Stein mówić będzie profesorka Anna Adamus Matuszyńska, a rozmawia z nią Marek Mierzwiak.
Co zostało z nauk Cyryla i Metodego?
SłuchaneCyryl i Metody to bizantyńscy misjonarze, którzy w IX wieku chrystianizowali Słowian, stworzyli głagolicę i wprowadzili język słowiański do liturgii, stając się fundamentem kultury słowiańskiej. Dzięki ich pracy chrześcijaństwo i kultura słowiańska mogły rozwijać się równolegle, a ich misja stała się fundamentem dla późniejszego rozwoju literatury, edukacji i religii w regionie. Papież Jan Paweł II ogłosił ich współpatronami Europy w 1980 roku, a ich święto obchodzone jest 14 lutego. W wykładzie dr Jacek Kurek przypomni tak życiorysy obu świętych, jak również będzie nawiązywał do współczesności. Co znaczy dziś dla przeciętnego człowieka język i w jaki sposób powinnyśmy porozumiewać się zawsze? Audycje przygotował Marek Mierzwiak.
Początki Uniwersytetu Śląskiego
SłuchaneW historii powszechnej zapisują się wielkie nazwiska, spektakularne wydarzenia, wartościowe książki, zachwycające dzieła sztuki i ich autorzy. Wydaje się, że tak będzie trwać na wieki, jednak czas jest nieubłagany i zaciera pamięć. Historia Uniwersytetu Śląskiego jest młoda, a jednak już nie pamiętamy jej twórców. Dzisiaj Beata Tomanek i jej gość przypomną wielką osobowość związaną z zainicjowaniem powstania naszej uczelni. Znakiem czasu i podstawą dzisiejszego wykładu będzie również pewne dzieło, na które patrzymy, leży przed nami.
Król Stanisław Leszczyński
SłuchaneStanisław Leszczyński dwukrotnie zasiadał na polskim tronie, ponieważ w wyniku wolnej elekcji był na ten tron dwa razy wybierany. Dlaczego jednak nie pozwolono mu rządzić, tylko musiał z Polski uciekać, o tym między innymi mówić będzie Krzysztof Lewandowski, autor biografii "Król Polonus – Stanisław Leszczyński". Wykładowca przypomni niebanalne życie króla jeśli chodzi o jego podejście do miłości i miłostek, a także o związki z córką, która została królową Francji i do dziś przez Francuzów jest wspominana bardzo często, i z wielkim szacunkiem. Dużo szczegółów z życia króla, który w polskiej świadomości zapisał się też jako zdrajca, chociaż zdrajcą nie był, a wręcz przeciwnie. Do końca swego życia Polska była w jego sercu i dla Rzeczpospolitej działał na terenie Polski oraz na obczyźnie. Rozmowę z Krzysztofem Lewandowskim przygotował Marek Mierzwiak.
Ignacy Jan Paderewski – polityk czy muzyk?
SłuchaneIgnacy Jan Paderewski często powtarzał te słowa: "Jestem Polakiem, wiernym synem Ojczyzny. Myśl o Polsce wielkiej i silnej, wolnej i niepodległej, była i jest treścią mojego istnienia, urzeczywistnienie jej było i jest jedynym celem mojego życia". Był wielkim patriotą i Polska dla niego znaczyła wiele. Tak, jak i muzyka. Ale oprócz tego miłość i działalność charytatywna. Był wielkim i dobrym człowiekiem. I takiego go opisuje w swoim wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej Urszula Pawlik w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem.
Neolit. Czas pierwszych miast
SłuchaneCzy zastanawiali się państwo, kiedy powstało pierwsze miasto? Gdzie? Jak wyglądało i jak mieszkali w nim ludzie? Na te wszystkie pytania odpowie w kolejnym wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej Beata Tomanek i jej gość. Co więcej, usłyszą też państwo, co do dzisiaj kontynuowane jest przez współczesnych urbanistów przy organizowaniu miejskiego życia.
Wszystkie twarze Simone Weil
Słuchane"Była jedną z największych postaci, jakie ofiarował ludzkości śmiercionośny wiek dwudziesty"- pisał o Simone Weil Czesław Miłosz. A Albert Camus dodawał "Jedyny wielki duch naszych czasów". W Szkole Bardzo Wieczorowej Simone Weil przypomina profesor Anna Adamus Matuszyńska. Opowiada o jej twórczości i o podejściu do życia, ale też odpowie na te pytanie: kim Simone była naprawdę - filozofką, mistyczką czy bardziej aktywistką polityczną? A może była gnostyczką i katoliczką, mediewistką i modernistką, racjonalistką i buntowniczką, a może i świętą.O wszystkich twarzach Simone Weil i o jej krótkim życiu Marek Mierzwiak rozmawiać będzie z profesorką Anną Adamus Matuszyńską.
Język węgierski. Polak, Węgier dwa bratanki...
SłuchanePolak, Węgier dwa bratanki...tak rozpoczyna się znane powiedzenie o polsko-węgierskiej przyjaźni. W historii mieliśmy z Węgrami wiele do czynienia mimo, że zasadniczo różni nas... język. Język węgierski wydaje się hermetyczny, obcy, z innego kręgu kulturowego. Ale język przyjaciół należy znać :) Zatem teraz opowieść o języku węgierskim prof. Romualda Cudaka z UŚ. Jak sam mówi o sobie: jest amatorem, który nauczył się węgierskiego w 3 lata. Na Szkołę Bardzo Wieczorową zaprasza Iwona Kwaśny...
Zamach na Prezydenta Gabriela Narutowicza
SłuchaneZamach na Prezydenta Gabriela Narutowicza dokonał się 5 dni po zaprzysiężeniu Prezydenta na ten zaszczytny urząd. Zgłoszono 5 kandydatów do tego urzędu. Wybrano Gabriela Narutowicza, który jawił się jako człowiek kompetentny i ugodowy, chcący do współpracy zaprosić wszystkie strony sporu w ówczesnej Polsce. Podsycano jednak przez cały czas nastroje tak anty żydowskie jaki anty komunistyczne, szczególnie przez prasę i gdy ukazały się artykuły, że Prezydenta wybrali komuniści i Żydzi nastąpił taki chaos i ferment, że Eligiusz Niewiadowski mógł tylko wziąć pistolet i oddać trzy strzały myśląc, że tego właśnie domaga się od niego Polska. O tym czasie i o tym, co do tych strzałów doprowadziło w Szkole Bardzo Wieczorowej wykłada dr Jacek Kurek, a rozmowę prowadzi Marek Mierzwiak.
Murillo – malarz wiary, Sewilli i wielkich historii
SłuchaneBartolomé Murillo to hiszpański malarz tworzący w epoce baroku, uznawanej za złoty okres w historii sztuki hiszpańskiej. O artyście, który przez niemal całe życie tworzył w Sewilli na zamówienie tamtejszych zakonów i kościołów, opowiada Ewelina Sobczyk-Podleszańska. Murillo malował głównie obrazy o tematyce religijnej, ale tworzył także pejzaże i portrety. Jeden z jego obrazów z XIX wieku, przedstawiający Madonnę z Dzieciątkiem, został sprzedany do Luwru za ogromną sumę, wcześniej jednak został zrabowany w Hiszpanii przez generała Napoleona. O życiu i twórczości Murilla opowie Ewelina Sobczyk-Podleszańska, a audycję przygotował Marek Mierzwiak.
Przestępstwa władzy
SłuchaneKrzysztof Lewandowski pisze głównie książki historyczne, ale jako że jest mecenasem, więc zna również i prawo i napisał książkę zatytułowaną "Przestępstwa władzy". Opisuje to wszystko co władza może robić w czasie swej działalności, no i pisze jak my przed niedobrymi, szkodliwymi, a wręcz przestępczymi działaniami władzy mamy się bronić. Książka zyskała bardzo dobre recenzje, a i Słuchaczom ta dzisiejsza rozmowa pozwoli może bardziej krytycznie spojrzeć na działania władz najwyższego szczebla i samorządowców takoż. Z mecenasem Krzysztofem Lewandowskim rozmawia Marek Mierzwiak.
Feminizm w sztuce
SłuchaneWspółcześnie kobiety wyzwolone, dające upust swojej wyobraźni w sztuce, nikogo nie dziwią, chociaż potrafią zadziwiać. Trudno uwierzyć, że jeszcze do niedawna tworzenie dzieł sztuki było domeną wyłącznie męską. Toteż nikt dzisiaj nie pamięta pionierek, które utorowały drogę artystkom. Zapomniane nazwiska pierwszych kobiet w sztuce przypominają podczas wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej Beata Tomanek i jej gość.
Figurki porcelanowe z obozu w Dachau
SłuchanePorcelana to rodzaj białej, przeświecającej ceramiki wysokiej jakości, którą zaczęto produkować w Chinach w VII wieku. Później porcelana przywędrowała do Europy i pojawiały się wspaniałe serwisy na królewskich stołach. Z czasem coraz więcej osób gustowało w porcelanie i coraz więcej powstawało fabryk porcelany na kontynencie. Ale przyszedł taki moment, że porcelanowe figurki zaczęto produkować w obozach koncentracyjnych. Najpierw to była mała manufaktura w Allach, później zaczęto też produkować talerze, figurki i wszelkie ozdoby w obozie koncentracyjnym w Dachau. Cieszyły się te cacka ogromną popularnością, bo też były wykonywane przez więźniów, znakomitych rzemieślników, perfekcyjnie. O historii tych figurek, tego wszystkiego co się wokół nich działo mówi w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem Urszula Pawlik.
Powstania bez sukcesu
SłuchaneDlaczego prawie wszystkie powstania narodowe przegrywaliśmy? No, za wyjątkiem jednego - Wielkopolskiego, które okazało się zwycięskie. Zrywy narodowo-wyzwoleńcze były naszymi klęskami od lat. Na ten temat, dlaczego tak się działo, w Szkole Bardzo Wieczorowej wykłada dr Jacek Kurek, historyk, który przedstawi te upadki w kontekście naszego odrodzenia moralnego, historycznego i gospodarczego. Bo nic nie jest tylko czarne i nic nie jest tylko białe. Jest dużo pomiędzy tymi kolorami i studiując historię powinniśmy to wiedzieć. Rozmowę przygotował Marek Mierzwiak.
Lokacje filmowe na Śląsku i nie tylko
SłuchaneNowy film Pawła Pawlikowskiego "Fatherland" w konkursie głównym Festiwalu w Cannes. Powalczy o prestiżową nagrodę Złotą Palmę. Film powstał przy wsparciu Śląskiego Funduszu Filmowego , finansowanego przez samorząd Województwa Śląskiego. Zapraszamy na Szkołę bardzo Wieczorową, w której rozmowa z filmoznawczynią dr Agnieszką Tambor z UŚ na temat finansowania filmów i lokacji filmowych. Bo kiedy oglądają Państwo film, zapewne oprócz fabuły i gry aktorskiej zwracają Państwo uwagę na plenery, miejsca, w których rozgrywa się akcja. Miejsce, gdzie kręcony był film może być też ciekawy dla turystów. W Szkole Bardzo Wieczorowej zapraszamy na rozmowę o lokacjach filmowych na Śląsku ale i nie tylko.
Opowiem wam PRL
SłuchaneKrzysztof Lewandowski to adwokat, samorządowiec, ale głównie pisarz książek historycznych. Napisał o Jerzym Ziętku, o Friedrichu Wilhelmie von Redenie, o królu Stanisławie Leszczyńskim. Ostatnia jego książka "Opowiem wam PRL" opisuje to wszystko, co działo się dosłownie kilkadziesiąt lat temu, gdy z siermiężnej Polski zaczęliśmy przekształcać się w Rzeczpospolitą Polską i funkcjonować na zupełnie innych zasadach. Zanim do tego doszło, to były właśnie kartki prawie na wszystko, brak towarów w sklepach, narodziny Solidarności i stan wojenny i w tym wszystkim zwyczajni, biedni, szarzy Polacy. Ich życie właśnie opisuje Krzysztof Lewandowski w rozmowie z Markiem Mierzwiakiem.
Szkoła Bardzo Wieczorowa. Impuls to życie
SłuchaneKażdemu zdarzało się, że podejmował decyzję w ułamku sekundy, okazywało się, że to od niej zależało powodzenie czy porażka. "Jak grom z jasnego nieba" spada na nas uczucie czy natchnienie. Można przecież zakochać się od pierwszego wejrzenia. Jednym słowem to impuls. Wykład w dzisiejszym wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej przygotowany przez Beatę Tomanek i jej gosci uświadomi nam, że wszystko co nas spotyka, co ważne, co trzyma nas przy życiu to impulsy - tysiące, miliony impulsów.
Anita Berber
SłuchaneAnita Berber była niemiecką tancerką, aktorką i pisarką, a żyła w czasach Republiki Weimarskiej. Jej niebanalne życie, żeby nie powiedzieć życie usłane skandalami, przypomni Natalia Kruszyna, która gra w spektaklu katowickiego Teatru A'Part "Umarłam ze szczęścia", a także przed spektaklem opowiada widzom kim był aktorka, o której reżyser Marcin Herich, stworzył to przedstawienie. Anita Berber łamała wszelkie konwencje tak w życiu, jak i w sztuce. Przez publiczność, na początku swej kariery, była uwielbiana, pod koniec życia znacznie mniej. Zmarła młodo, ponieważ żyła bardzo intensywnie i o tym też jest ten wykład, który przygotował Marek Mierzwiak.
Szkola Bardzo Wieczorowa. Rozwój w rytmie czterech pór roku
SłuchanePrzez tysiąclecia rytm życia – aktywność, sen, dieta, a także kultura i rytuały – był ściśle podporządkowany zmianom w przyrodzie. Na długo o tym zapomnieliśmy. Przypomina o tym wykładowczyni w Szkole Bardzo Wieczorowej prof. dr hab. Magdalena Kraczla, psycholożka i przewodniczka Shinrin-Yoku. Do rąk czytelników trafia właśnie książka dotycząca rozwoju osobistego zatytułowana "Rozwój w rytmie 4 pór roku". Jak zacząć tę "przygodę" z cyklicznością i jak praktycznie się zatrzymać o tym opowiada autorka w rozmowie z Katarzyną Głuch-Juszkiewicz.
Rzeczpospolita w XVIII wieku. Upadek i odrodzenie
SłuchaneCzasy panowania Sasów na polskim tronie nie były dla Rzeczpospolitej czasami łatwymi. Zmagano się w tym okresie z anarchią, słabością władzy centralnej, liberum veto oraz ingerencją sąsiadów, co doprowadziło do rozbiorów i upadku kraju. Kiedy na tronie zasiadł król Stanisław August Poniatowski było równie tragicznie. Król nie miał posłuchu, wojska, pieniędzy i słyszał zewsząd knowania magnaterii. To musiało doprowadzić do tragedii. I doprowadziło. Ale w czasie tego upadku Rzeczpospolitej następowało też odrodzenie – głównie moralne narodu. Zaczęto myśleć racjonalnie i chciano jak najszybciej podźwignąć Polskę z upadku. O tym wszystkim w Szkole Bardzo Wieczorowej wykłada dr Jacek Kurek. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.
Ks. Jan Dzierżon - ojciec współczesnego pszczelarstwa
SłuchaneWiele mówi się o pszczołach – o ich znaczeniu dla życia planety, o dobroczynnym miodzie oraz zagrożeniach, które głównie wynikają z działalności człowieka. Tymczasem dzisiaj autorzy wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej przypomną nazwisko człowieka, o którym w ogóle się nie mówi, jego historię zatarł czas, a pszczoły wiele mu zawdzięczają. Do dzisiaj!
Update Technologiczny. Cyfrowe duchy i skopiowane umysły
SłuchaneKiedyś oglądaliśmy to z wypiekami na twarzy, wierząc, że to tylko mroczna wizja scenarzystów. Dziś technologia dogoniła filmową fikcję. Czy można skopiować mózg 1:1 i wgrać go do komputera? A może wcale nie trzeba tego robić, bo korporacje już teraz wiedzą o nas wystarczająco dużo, by stworzyć naszego cyfrowego klona po naszej śmierci? Dziś o muszkach owocówkach, które ożyły w symulacji, oraz o tym, dlaczego Facebook chce zostać największym cmentarzem w historii ludzkości, na którym nikt tak naprawdę nie milczy.
Simone de Beauvoir
SłuchaneBohaterką wykładu prof. Anny Adamus Matuszyńskiej będzie Simone de Beauvoir, francuska pisarka, filozofka i feministka. Szokowała opinię publiczną śmiałymi i niezależnymi poglądami oraz stylem życia. Współpracowniczka i partnerka życiowa Jeana-Paula Sartre’a przez długie lata. Ma w swoim życiorysie karty chwalebne, ale ma i takie o których musielibyśmy zapomnieć. Wówczas może inaczej patrzyło się na życie, szczególnie artystów. Napisała sporo książek. Szczególnie jej "Druga płeć" wzbudziła sensacje, ale pisała też książki, w których opisywała, bez pruderii swoje życie. Jakże dziś aktualne jest to zdanie, które napisała kilkadziesiąt lat temu: "Świat waha się między wojną a pokojem i przyszłość zależy, być może, od jakiegoś drobiazgu; zbrodnią byłoby nie wypróbować wszystkiego, co mogłoby zapewnić spokój'. Audycje przygotował Marek Mierzwiak
Szkoła Bardzo Wieczorowa. Zwierzęta a ludzie
SłuchaneCoraz więcej i coraz głośniej mówimy o relacjach zwierzęta a ludzie. Stosunek do zwierząt określa nasze człowieczeństwo - to stwierdzenie często pada, a badania pokazują, że nasz stosunek do zwierząt przekłada się także na nasze relacje z innymi ludźmi Na przykład na podejście nasze do imigrantów czy też mniejszości narodowych. Wszystko to jest powiązane. O tych relacjach, ale nie tylko o tym, rozmawiać będą doktor Jacek Kurek z Markiem Mierzwiakiem podkreślając przez cały czas, jak ważne są zwierzęta w naszym życiu i jak powinniśmy patrzeć na nich, bo przecież one są z nami do Zawsze.
Szkoła Bardzo Wieczorowa. Wielkie ciśnienia
SłuchaneCo my wiemy o ciśnieniu? Nic albo prawie nic. Lubimy, kiedy ciśnienie rośnie, bo to znaczy, że życie nie jest nudne, wiemy, że na niskie ciśnienie dobra jest kawa, najlepiej w dobrym towarzystwie, domyślamy się, że wielkie ciśnienie jest zabójcze. To znaczy, że złota zasada środka i w tej materii obowiązuje. Czy to jest słuszne przypuszczenie okaże podczas kolejnego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej. Może się też okazać, że wiedza o ciśnieniu ratuje życie. Do słuchania zaprasza Beata Tomanek i jej goście: prof. Władysław Borgieł oraz prof. Armand Cholewka.